عقايد خاصه ـ درس دوم: درس
درباره سایت
آخرین مطالب
- درس 3. تفسیر موضوعی 1. (خداشناسی) آشنایی با روشهای بررسی آیات
- درس 4. تفسیر موضوعی 1. (خداشناسی) براهین اثبات وجود خداوند
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (1)
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (2)
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (3)
- موضوعات پايان نامه تفسيري ـ حديثي (1)
- موضوعات پايان نامه تفسيري ـ حديثي (2)
- موضوعات پايان نامه تفسيري حديثي (3)
- عقايد خاصه1 ـ ادبيات عرب ـ درس نهم: تقيه
- عقايد خاصه1 ـ ادبيات عرب ـ درس دهم: منع از غلو و اجتهاد
امکانات وب
شبهه پنجم: عموميت عترت
•مرجعيت و حجيت سنت اهل بيت شامل تمام اقربا و خويشاوندان مي شود، زيرا عنوان عترت و اهل بيت شامل تمام آنان مىشود، درحالى كه شيعه اماميه چنين عقيده عمومى ندارد.
جواب
1- عترت در لغت به معناى مطلق خويشاوندان نيست، بلكه تنها شامل نزديكان و خواص از خويشاوندان مىشود.
عتر: عترت شخص، نسل و قوم نزديك او است. «جوهري: صحاح اللغة، فيروز آبادي: تاج العروس، زبيدي: قاموس المحيط» عترت شخص، اخصّ خويشاوندان او را گويند.«ابن اثير: النهاية»
2- دلالت حديث ثقلين: عترتى كه عدل كتاب است از هرگونه خطا وگناه معصوم مىباشد. در نتيجه شامل تمام نزديكان پيامبر صلى الله عليه و آله نمىشود.
•علامه مناوى در شرح حديث ثقلين مىگويد: «اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله همان اصحاب كسا هستند كه خداوند متعال رجس و پليدى را از آنان دفع نموده و آنان را پاك كرده است» «فيض القدير، ج 3، ص 14»
4- احاديث دوازده خليفه، مصداق عترت و اهل بيت پيامبرند كه پيامبر صلى الله عليه و آله در ذيل آن مىفرمايد: همه آنان از قريشاند.
بنابر نقل قندوزى: همه آنان از بنى هاشماند از همين رو سبط بن جوزى حديث ثقلين را با عنوان «ذكر الائمه» آورده است. «تذكرة الخواص، ص 322»
امام حسن مجتبى عليه السلام: «... ما حزب خداييم كه رستگار شدهاند، و ما عترت رسول او هستيم كه از هر رجس و پليد پاك شده است. و ما اهل بيت طيب و طاهر او و يكى از دو ثقل اوييم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در ميان شما به وديعت گذاشته است ....» «همان، ص 198»
در ذيل برخى از احاديث ثقلين: «عمر بن خطاب- با حالت غضب- از جا بلند شد و گفت: اى رسول خدا! آيا به تمام اهل بيت تو تمسك نماييم؟ پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: خير، بلكه به اوصياىِ اهل بيتم: اول آنها برادر و وزير و وارث و خليفهام در ميان امّت و آن كسى كه ولىّ هر مؤمنى است. پس از او فرزندم حسن، و بعد از او فرزندم حسين است. آنگاه نُه نفر از فرزندان حسين، يكى پس از ديگرى ....» «فرائد السمطين، ج 1، ص 317»
•فهم علماى اهلسنت از حديث
•عده زيادى از اهلسنت مىگويند: پيامبر صلى الله عليه و آله قصدش از عترت، عموم نزديكانش از بنى هاشم نبوده است و تنها اراده جماعتى خاص از آنها را نموده است.
•شيخ عبد الحقّ دهلوى: «مقصود به عترت اقوام و عشيره نزديك شخص است. رسول خدا صلى الله عليه و آله عترت را به اهلبيت تفسير نمود، به جهت اشاره به اين نكته كه مقصود به عترت اخصّ عشيره و اقارب او است ....» «اشعة اللمعات، ج 4، ص 681»
•علامه مناوى: «وعترتي أهل بيتى»، تفصيل بعد از اجمال است بهعنوان بدل يا عطف بيان و مقصود به آن اصحاب كسا است كه خداوند رجس و پليدى را از آنان دور كرده و پاكشان نموده است.» «فيض القدير، ج 3، ص 19»
•حكيم ترمذى: «گفتار رسول خدا صلى الله عليه و آله كه فرمود: «ما إن تمسّكتم به لن تضلّوا» مربوط به امامان از اهلبيت است، نه غير آنان ....» «نوادر الأصول، ج 1، ص 259»
•ابوبكر علوى شافعى: «علما مىگويند: كسانى كه به تمسك آنان از اهلبيت نبوى و عترت طاهره سفارش شده است، عالمان به كتاب خداوند عزّوجلّاند، زيرا تنها به تمسك عالمان امر مىشود و آنان كسانىاند كه هرگز بينشان و كتاب خدا افتراق و جدايى حاصل نمىشود، تا در كنار حوض بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شوند.»
5- در ميان نزديكان و اقوام پيامبر صلى الله عليه و آله افرادى جاهل، معصيت كار و خطاكار بودهاند، با اين حال چگونه ممكن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در اين حديث بهطور مطلق به تمسك آنان امر كرده باشد؟ «رشفة الصادى، ص 72».
شبهه ششم: تذكر نه تمسك
ابن تيميه مىگويد: «حديث در صحيح مسلم فقط دلالت بر امر به تمسك به كتاب خدا دارد، ولى در حقّ عترت تنها به تذكر دادن به اهلبيت خود اكتفا كرده است، لذا سه بار مىفرمايد: «أذكّركم اللَّه في أهلبيتي» و به تمسك آنها امر نكرده است.» «منهاج السنه، ج 4، ص 104»
جواب
1- مسلم، حديث را از زيد بن ارقم نقل كرده است و او از عبداللَّه بن زياد مىترسيد، حديث را کامل نقل نكرده بلكه امر به تمسك به عترت را از آن حذف كرده است. دليل: زيد بن ارقم در موارد ديگر حديث را بهطريق مشهور آورده كه در آن به تمسك به عترت امر شده است و لي مسلم، حديث زيد بن ارقم نياورده است.
فهم علماى اهلسنت از حديث ثقلين
الف: سندي در شرح روايت مسلم: پيامبر از قرآن و اهل بيت به ثقلين تعبير کرده، يعني اهل بيت مثل قرآن، افراد ارزشمندي هستند که بايد حفظ شوند. عمده اوصاف در قرآن و اهل بيت به دليل علوم الهي و احکام شرعي مي باشد به دليل سفارش پيامبر که کتاب و عترت با به عنوان جانشين خود در معارف الهي و احکام شرعي وصيت نکرده است. «دراسات اللبيب فى الاسوة الحسنة بالحبيب، ص 231- 237».
ب: تفتازانى بعد از نقل حديث: «از اين حديث استفاده مىشود كه اهلبيت بر تمام مردم برترى دارند ... آيا نمىبينى كه چگونه پيامبر صلى الله عليه و آله آنان را به كتاب خداوند متعال مقرون ساخته در اين كه تمسك به آن دو، انسان را از ضلالت نجات خواهد داد». «شرح المقاصد، ج 2، ص 221»
ج: شوكانى نيز در ردّ كسانى كه معتقدند آل پيامبر صلى الله عليه و آله همه امّتاند، مىگويد: «از حديث ثقلين خلاف اين مطلب استفاده مىشود، زيرا اگر مقصود از آن تمام امّت باشد لازم مىآيد كه مردم به خود تمسك كنند كه اين معنا قطعاً باطل است». «نيل الاوطار، ج 2، ص 328».
د: محب الدين طبرى بابى را در «ذخائر العقبى» با عنوان «باب فضل اهل البيت والحثّ على التمسك بهم وبكتاب اللَّه عزّ وجلّ والخلف فيهما بخير» مطرح كرده و در ذيل آن، حديث ثقلين را از سنن ترمذى و صحيح مسلم نقل كرده است. «ذخائر العقبى، ص 16»
•2- حديث ثقلين با سندى كه ترمذى نقل كرده و در آن امر به تمسّك به اهل بيت شده، به طرق مختلفى رسيده كه عده زيادى از علماى اهل سنت آن را تصحيح نمودهاند.
•ناصر الدين البانى امام وهابيان «صحيح الجامع الصغير، ج 1، ص 842، ح 2457». ابن حجر عسقلانى «المطالب العاليه ج 4 ص 65، ح 3972». ابن حجر هيثمى، . الصواعق المحرقة، ج 2، ص 428. بويصرى، .اتحاف الخيرة المهره، ج 9، ص 279. عقوب بن سفيان فسوى، . المعرفة والتاريخ، ج 1، ص 536. قندوزى حنفى . ينابيع الموده، ج 1 ص 120، رقم 45. محمود شكرى آلوسى . مختصر التحفه، ص 52. ابن جرير طبرى نيز حديث را تصحيح نموده است. . كنز العمال، ج 1، ص 379، ح 1650.جلال الدين سيوطى در مسند امام على عليه السلام از محاملى در كتاب الامالى نقل مىكند كه او نيز حديث ثقلين را تصحيح نموده است.«مسند على عليه السلام، ص 192، ح 6050».
شبهه هفتم: تفسير زيد بن ارقم
در ذيل حديث ثقلين- كه مسلم آن را نقل كرده- از زيد بن ارقم سؤال شده كه اهل بيت و عترت پيامبر صلى الله عليه و آله كيست؟ او در جواب مىگويد: هر كسى كه صدقه بر او حرام باشد.
جواب
1- اين تفسير تنها از جانب زيد بن ارقم است، نه پيامبر صلى الله عليه و آله؛
2- زيد بن ارقم از آن جهت كه از (عبدالله بن زياد) زياد بن ابيه خوف داشته، نه تنها حقّ را بيان نكرده، بلكه تصريح به خلاف حقّ نموده است؛
3- از زيد بن ارقم اين گونه تفسيرهاى خلاف حقّ و باطل بعيد به نظر نمىرسد، زيرا او از جمله كسانى است كه شهادت به حديث غدير را- هنگامى كه امير المؤمنين على عليه السلام از وى خواست- كتمان كردتا جايى كه خداوند متعال اورا در دنيا به مرض مبتلا كرد؛
4- حافظ گنجى شافعى بعد از نقل حديث زيد بن ارقم مىگويد:
«تفسير زيد بن ارقم، در مورد اهل بيت- به كسانى كه صدقه بر آنان حرام است- پسنديده نيست، بلكه صحيح آناست كه مقصود از اهل بيت در اين حديث خصوص على و فاطمه و حسن و حسين است؛
همان گونه كه مسلم به سند خود از عايشه نقل مىكند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله صبح هنگامى از حجره خارج شد و در حالى كه پارچهاى از موى سياه بر تن داشت، حسن بن علىّ، حسين بن على، فاطمه، و على هر كدام بر حضرت وارد شدند و يك يك آنها را داخل در كساء نمود؛ آنگاه اين آيه را بر آنان منطبق نمود: إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً و اين دليل بر آن است كه مقصود از اهل بيت خصوص پنج تن آل كساءاند. هم چنين رسول خدا صلى الله عليه و آله بعد از نزول آيه مباهله، على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام را دعوت كرده عرض كرد: بار خدايا! اينها اهل بيت مناند». «كفاية الطالب، ص 54»
شبهه هشتم: تضعيف ذيل حديث
•ابن تيميه: عبارت: «وعترتى فانّهما لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض» را ترمذى ذكر كرده است. در اين مورد از احمد سؤال شد. وى و عدهاى ديگر آن را تضعيف كرده و گفتهاند: صحيح نيست.«منهاج السنة، ج 4، ص 104»
جواب
1- ظاهر عبارت ابن تيميه آن است كه ذيل حديث را فقط ترمذى نقل كرده، در حالى كه چنين نيست، عدهاى از بزرگان اهلسنت، از قبيل: ابن اسحاق، احمد بن حنبل، ترمذى، بزار، نسائى، ابو يعلى، طبرى، اسفرائينى، بغوى، ابن الانبارى، ابن عقده، جعابى، طبرانى، ذهبى، حاكم نيشابورى، ثعلبى، ابو نعيم، ابن عساكر، ضياء مقدسى و برخى ديگر نيز نقل كردهاند.
2- اينكه مىگويد: عدهاى ذيل حديث را تضعيف كردهاند، دروغ است، زيرا اگر اين چنين بود، چرا ابن تيميه اسامى آنان را نقل نمىكند، اگر او اسم يك نفر از آنان را نقل مىكرد، مابا مراجعه به كتاب او به صحّت و سقم آن پىمىبرديم.
شبهه نهم: تعارض با حديث كتاباللَّه و سنتى
•محمّد ابوزهره مىگويد: «رواياتى كه در آن به تمسكِ كتاب و سنت امر شده موثقتر است؛ تا رواياتى كه در آن به تمسكِ كتاب و عترت امر شده است ....» «ابوزهره، الامام الصادق عليه السلام، ص 201»
جواب
1- ضعف سند
•روايت «كتاباللَّه و سنتى» هيچ سند صحيح و معتبرى ندارد، زيرا اين روايت را هشت نفر از علماى اهلسنت نقل كردهاند كه سند تمامى آنها ضعيف و خالى از اشكال نيست.
•مالك بن انس، ابن هشام، حاكم نيشابورى آن را با دوسند، حاكم نيشابورى آن را با دوسند نقل كرده كه يكى از آن دو به ابن عباس و ديگرى به ابىهريره ختم مىشود. «مستدرك حاكم، ج 1، ص 93، ابوبكربيهقى، ابن عبدالبرّ قرطبى، قاضى عياض، سيوطى، متقى هندى».
2- سنت عِدل قرآن نيست
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ؛ «نحل:44»
•همان گونه كه قرآن احتياج به مبيّن و مفسر دارد، سنت نبوى نيز به تبيين نيازمند است، لذا پيامبر صلى الله عليه و آله خطاب به على عليه السلام فرمود: «اى علىّ تو كسى هستى كه بعد از من موارد اختلاف را بيان خواهى كرد.»
•سنت به مدت يک قرن منع تدوين داشت، نمي تواند عدل قرآن قرار بگيرد. (به دليل علم غيب نبي)
3- امكان جمع بين دو روايت
•ابو زهره گمان كرده كه عدد مفهوم دارد، لذا با وجود حديث «كتاب اللَّه و سنّتى»، حديث «كتاباللَّه و عترتى» را بىاعتبار مىشمارد،
•در حالى كه مىتوان بين اين دو حديث بر فرض صحت: «كتاباللَّه و سنتى» جمع كرد؛
•ابن حجر: «پيامبر صلى الله عليه و آله بر تمسك به سه چيز سفارش كرده است: كتاب، سنت و عالمان به كتاب و سنت از اهلبيت. از مجموع اينها استفاده مىشود كه اين سه چيز تا روز قيامت باقىاند.»«الصواعق المحرقه، ص 148»
4- تقدّم حديث متواتر بر واحد:
بر فرض وقوع تعارض بين اين دو، حديث «كتاباللَّه و عترتى» مقدم است، زيرا:
1. داراي سندهاي صحيح + متواتر است.
2. «كتاباللَّه و سنتى»، خبر واحد است و هنگام تعارض بين خبر متواتر و خبر واحد، خبر متواتر مقدم است (مفيد قطع).
حسن بن على سقّاف شافعى: «از من درباره حديث ثقلين سؤال شده كه به لفظ «كتاباللَّه و عترتى» است يا «كتاباللَّه و سنتى»؟
در جواب مىگويم: حديث ثابت صحيح به لفظ «كتاباللَّه و عترتى اهلبيتى» است و روايتى كه در آن لفظ «و سنتى» است از حيث سند و متن باطل است، زيرا حديث «كتاباللَّه و عترتى» را مسلم و ترمذى و ديگرانبه سند صحيح نقل كردهاند، ولى بىشك حديث «كتاباللَّه و سنتى» به دليل ضعف سند و سستى آن موضوع و مجعول است و شكى نيست كه بنىاميّه در جعل آن دست داشتهاند.» «صحيح صفة صلاة النبىّ صلى الله عليه و آله، ص 289- 293»
«و امّا حديث: «تركت فيكم ما إن تمسكتم بهما لن تضلّوا بعدى أبداً، كتاباللَّه و سنّتى» كه در السنه مردم جارى است و خطيبان نيز در منبرها قرائت مىكنند، حديثى است جعلى و دروغ كه اموىها و متابعين شان آن را جعل كردهاند؛ تا مردم را از حديث صحيح «كتاب اللَّه و عترتى» باز دارند ....». «صحيح شرح العقيدة الطحاوية، ص 654».
برچسب:
نویسنده: بهراد پارسامنش