موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (1)

بسم الله الرحمن الرحيم

يکي از مهمترين راهکارهاي انتخاب مبحث، علاقه‌مندي محقق به محور و پاسخگويي به نياز جامعه در آن محور است.

راهکارهاي کلي براي مبحث يابي

1.     انتخاب مسئلهات قرآني بر پایه مسئلهات تفسير مبحثي و جزئي کردن آنها و دسته‌بندي بر پایه روش منطقي و خود ساخته. (روش متداول)

·        براي انتخاب محور مي‌توان از فهرست کتابهاي تفسيري کمک گرفت.

2.     انتخاب محورات قرآني و کار بر پایه ترتيب نزول

·        فوايد اين تحقيق: به دست آوردن سيره‌ي الهي در حل مشکلات جامعه‌ و نهادينه کردن ارزشهاي ديني در جامعه

·        نکات تربيتي، تاريخي و روش شناسانه را پيرامون ديدگاه قرآن درباره يک محور به دست آورد.

·               آيات فضايل امير مؤمنان علي عليه‌السلام در ترتيب تنزيلي

·               مثل: جريان شناسي نفاق در قرآن کريم طبق ترتيب نزول آيات قرآن کريم

·               مثل: جريان شناسي نهادينه کردن انفاق در جامعه مسلمانان بر پایه ترتيب نزول آيات

مثال: کساني که آيات مربوط به انفاق را به روش تفسير محوري در قرآن بررسي کرده‌اند، به عناويني همچون اهميت انفاق، انواع، موارد مصرف و موانع آن اشاره کرده‌اند، اما به اين پرسش پاسخ نداده‌اند که چگونه و با طي چه مراحلي مي‌توان رفتار افراد را در رابطه با انفاق تغيير داد و آن را به يک خصلت اخلاقي ثابت درآورد؟ همين پرسش درباره نماز، خداباوري، آخرت ترسي و ساير ارزش‌هاي ديني نيز مطرح است. با مطالعه روشمند قرآن به ترتيب نزول مي‌توان به اين پرسش‌ها پاسخ گفت و فرآيندي را ترسيم نمود که طي آن ارزشي مانند انفاق به رفتاري اجتماعي تبديل مي‌شود.

 طبق گزارش سوره بلد که در سال دوم بعثت نازل شده، برخي از نومسلمانان به راحتي حاضر نبودند در راه خدا انفاق کنند و وظايف مالي خود را به درستي انجام دهند، از اين رو هنگامي که مي‌خواستند چيزي در راه خدا بدهند، آن را با اکراه انجام داده و مي‌گفتند: «مالي را که به سختي به دست آوردم تباه کردم»؛ (يَقُولُ أَهْلَکْتُ مالاً لُبَداً)(بلد/6). اما همين افراد در مدت چند سال و با پيروي از تعاليم قرآن به مرحله‌اي مي‌رسند که مطابق گزارش سوره حشر که در مدينه نازل شده، براي جلب رضاي خدا همه اموال خود را در مکه رها نموده و به فرمان رسول خدا به مدينه هجرت مي‌کنند؛ (لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُواْ مِن دِيَارِهِمْ وَ أَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَ رِضْوَانًا وَ يَنصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُوْلَئکَ هُمُ الصَّادِقُونَ)(حشر/8).

·        يکي از مباني اين روش به دست آوردن ترتيب نزول آيات است. . ترتيب سوره‎ها طبق روايت ابن عباس و تکميل آن مطابق روايت جابر بن زيد با تصحيح از روي ادیشن‎هاي متعدد قابل اعتماد عبارت است از:

 سوره‎هاي مکي: علق، قلم، مزمل، مدثر، حمد، مسد، تکوير، اعلي، ليل، فجر، ضحي، انشراح، عصر، عاديات، کوثر، تکاثر، ماعون، کافرون، فيل، فلق، ناس، توحيد، نجم، عبس، قدر، شمس، بروج، تين، قريش، قارعه، قيامت، همزه، مرسلات، ق، بلد، طارق، قمر، ص، اعراف، جن، يس، فرقان، فاطر، مريم، طه، واقعه، شعراء، نمل، قصص، اسراء، يونس، هود، يوسف، حجر، انعام، صافات، لقمان، سبأ، زمر، مؤمن (غافر)، فصلت، شوري، زخرف، دخان، جاثيه، احقاف، ذاريات، غاشيه، کهف، نحل، نوح، ابراهيم، انبياء، مؤمنون، سجده، طور، ملک، حاقه، معارج، نبأ، نازعات، انفطار، انشقاق، روم، عنکبوت، مطففين.

سوره‎هاي مدني: بقره، انفال، آل‌عمران، احزاب، ممتحنه، نساء، زلزال، حديد، محمد، رعد، رحمان، دهر، طلاق، بينه، حشر، نصر، نور، حج، منافقون، مجادله، حجرات، تحريم، جمعه، تغابن، صف، فتح، مائده، توبه

3.     انتخاب مبحثات قرآني و کار بر پایه ترتيب قرآن کنوني

·        مبناي اين روش بر پایه توقيفي بودن ترتيب قرآن کنوني از زمان پيامبر است که بر اساس هدف تربيتي شکل گرفته است.

·        تحليل و بررسي تناسب و ارتباط آيات و سوره در ربع اخير جزء سي‌ام قرآن مجيد

4.     بررسي محورات قرآني به صورت تطبيقي

·        تطبيق بين نظرات مفسرين (چند عالم شيعه يا بين عالم شيعه و اهل سنت ): (علامه طباطبايي، آية الله معرفت، ...): کتابهاي آقاي نجارزادگان

·        بررسي روايات تفسيري سوره آل عمران در مهمترين تفاسير مأثورشيعه و اهل سنت

·        مقايسه گرايشهاي انسان به خدا در قرآن و عهدين

·        تطبيق طبق تفاسير مختلف (الميزان و المنار، مفاتيح الغيب و )

5.     دستيابي به شبهات روز و پاسخگويي به آنها (تطبيق شبهات قديم و جديد)

·        سيره پيامبر اسلام (ص) در برخورد با منافقان در قرآن و حديث

6.     بازخواني شبهات روز و کار ميان رشته‌اي

1)      تفسيري ـ تاريخي: مسائل زنان (وجه شباهت زنان صدر اسلام و عصر حاضر)

2)      تفسيري ـ کلامي: رجعت ـ بداء ـ عصمت ـ امامت . .....،

·        روش استدلالي قرآن کريم در اثبات صانع

·        بررسي تحليلي اختلافات کلامي مفسران در تفسير قرآن يا (تاثير ديدگاههاي کلامي مفسران در تفسير قرآن)

3)      تفسيري ـ روايي

4)      تفسيري ـ عرفاني

5)      تفسيري ـ اخلاقي: تبعيض نژادي از منظر قرآن و سنت، بررسي تحليلي (غفلت) از ديدگاه قرآن و حديث

6)      تفسيري ـ زنان: بازخواني مسأله ارث در مسلمانان و ساير اديان و مذاهب  

7)      تفسيري ـ تربيتي: دعا و تربيت معنوي انسان در قرآن

8)      تفسيري ـ سياسي: پژوهشي در شيوه‌ها و نحوه عملکردهاي سياسي – اجتماعي انبياء در قرآن

9)      تفسيري ـ فقهي: آسيب‌شناسي تفسير آيات فقهي در حوزه حقوق خانواده

10)تفسيري ـ فلسفي

11)تفسيري ـ ادبي

12)تفسيري ـ بلاغي

13)تفسيري – مهدوي

7.     استخراج استشهادات قرآني ائمه عليهم السلام در هر يک از مسئلهات بالا

·        استشهادات قرآني پيامبر9 در کتب کافي، ...

·        استشهادات قرآني امام علي7 در نهج البلاغه، ....

·        استشهادات قرآني حضرت فاطمه سلام الله عليها در عرصه‌هاي مختلف زندگي

·        .....

8.     بازخواني قصص قرآني و پاسخ به شبهات روز (تطبيق بين قرآن و ساير کتب آسماني)

1)      انبياي الهي (اولوالعزم ـ غير اولوالعزم)

2)      غير انبياء (حضرت مريم، حضرت لقمان، آسيه، ... )

·        بازخواني ماجراي بني اسرائيل و تفاوت آن با ساير کتب آسماني (تورات)

·        يهود در قرآن بازشناسي انديشه و عمل بني‌اسرائيل در زمان موسي(ع)

·        بررسي، تحليل و مقايسه شيوه‌هاي تبليغي حضرت نوح (ع) و حضرت رسول اکرم (ص)

9.     استخراج آموزه‌هاي هدايتي ـ تربيتي سوره‌هاي قرآن (برخي به صورت کلان پروژه انجام شده)

·        آموزه‌هاي تربيتي سوره ... و تطبيق آن با عصر حاضر

10.         مفهوم شناسي واژگان قرآني و بررسي مترادفات و متضادهاي آنها(مطابق روش ايزوتسو)

·        بررسي مفهوم توکل در قرآن

·        وجود يا عدم ترادف در قرآن کريم

·        تجزيه و تحليل علت تکرار الفاظ و مفاهيم قرآن کريم

11.        کشف پيوند قرآن با منابع رسيده از ائمه:

·        پيوند قرآن با صحيفه سجاديه

12.        بررسي مسئلهات در چند قرن مشخص

·        پژوهشي در رحله‌هاي حديثي در چهار قرن نخستين اسلام

·        مکتب حديثي شيعه در کوفه از آغاز تا پايان قرن سوم هجري

·        پژوهشي در جايگاه و سير مناقب‌نگاري اهل بيت (ع) (از آغاز تا پايان قرن پنجم)

·        بررسي و نقد رويکرد مفسران قرن ‎14 و ‎15 هجري به احاديث تفسيري

13.        بررسي مباحث علوم قرآني به صورت مقايسه‌اي (نظر چند عالم، يا جريان شناسي)

·        بررسي و تحليل جايگاه آيات مدني در سور مکي و آيات مکي در سور مدني

مسئلهات قرآني

·               پژوهشي پيرامون اشخاص در نهج‌البلاغه

·               تاثير نقل و اثر بر مباحث توحيدي الميزان

·               عدالت اجتماعي از ديدگاه امام علي (ع)

·               اضطراب، ريشه و درمان آن در قرآن

·               روش شيخ طوسي در تدوين حديث

·               آهنگ قرائت قرآن کريم از ديدگاه قرآن و سنت

·               نظريه اگناس گلدزيمر در زمينه وجود تعارض نصوص قرآن کريم

·               شمول پاره‌اي از وجوه اعجاز بر جميع آيات قرآن کريم

·               مشيخه حسن به محبوب

·               روش هاي هدايتي قرآن کريم

·               فلاح و فوز در قرآن و حديث

·               تفسير اثري شيعه و تطور آن

·               کتاب محمدبن مسلم طائفي

·               بررسي خصوصيات رجالي کتاب اختيار معرفه الرجال

·               پژوهشي درباره تناسب آيات و سور

·               تسبيح در قرآن

·               بررسي سير تدوين و تطور تفاسير فقهي و رجال شناسي مولفين آنها

·               سيماي قرآن در انديشه حضرت امام خميني (قدس سره)

·               اسماء و صفات قرآن از نگاه قرآن و سنت

·               قلب سليم در صحيفه سجاديه

·               مباني و انديشه‌هاي حديثي و رجالي وحيد بهبهاني (ره)

·               بررسي و نقد تطبيقي معيارهاي جعل حديث در دو کتاب (المحورات) و (اللالي المصنوع)

·               نقد و بررسي مباني و روش فيض کاشاني(ره) در تفسير قرآن کريم

·               بررسي و تحليل روش تفسير اجتماعي

·               بررسي و نقد روش تفسيري قرطبي در (الجامع لاحکام القرآن)

·               بررسي ميراث قرآني امام کاظم عليه‌السلام و تعامل آن با اوضاع سياسي، اجتماعي، فرهنگي زمانه

·               نقد و تحليل تفسير فرات کوفي

·               تحليل انتقادي ديدگاههاي خاورشناسان در مورد آثار تفسيري منسوب به ابن عباس

·               بررسي تحليلي موضع‌گيري قرآن کريم با جريانهاي غير توحيدي عصر نزول

·               فهرست نگاري رجالي در شيعه

·               مقايسه آيات مکي و مدني درباره نبوت

·               رابطه الفاظ قرآن کريم با تاويلات

·               تعريف و جايگاه عمل صالح در تعليم و تربيت مدرس

·               رابطه دنيا و آخرت از ديدگاه امام خميني (ره)

·               روشهاي فقه الحديثي شيخ طوسي (ره) در کتاب استبصار

·               تاثير تداوم وحي در تثبيت قلب پيامبر اکرم (ص) و بررسي آيات قرآني مربوط به آن

·               پژوهشي در اهداف و مقاصد سوره‌هاي قرآن کريم (الميميات، ممسجات و حواميم)

·               اصول و مباني تفسير علمي قرآن کريم و نقد و ارزيابي تفاسير منتخب علمي عصر حاضر

·               تحقيق متن نسخه جدید ناشناخته‌اي در اعراب قرآن کريم همراه با ترجمه آن به فارسي

·               بررسي و تحليل مباني و روش تفسير مسئلهي قرآن کريم

·               نقد و بررسي شيوه‌هاي ايرانيان در تحفيظ قرآن کريم در عصر حاضر

·               بحث پيرامون نظريات عمده فلسفي علامه طباطبائي (ره) (سه نظريه: حرکت در حرکت، اعتبارات وجود رابط)

·               مباني و روشهاي فقه‌الحديثي علامه مجلسي در بحارالانوار

·               ترجمه و تفسير سوره کهف از کشاف زمخشري همراه با شرح حال و شيوه تفسيري مولف

·               آثار ياد مرگ از ديدگاه قرآن و نهج‌البلاغه

·               آشنايي با احوال و احاديث زنان راوي از پيامبر(ص) رواياني که با لقب يا کنيه معرفي شده‌اند

·               معاد جسماني از ديدگاه قرآن و حديث

·               داستان آدم (ع) در قرآن و تورات

·               آرامش و طمانينه در قرآن و حديث

·               ديدگاههاي تفسيري راغب در مروز بعدت

·               مباني و روشهاي نقد متن حديث از ديدگاه انديشوران شيعه

·               احوال و احاديث زنان راوي پيامبر(ص) از حرف ذال تا ياء

·               بررسي و طبقه‌بندي نقدهاي مربوط به ترجمه‌هاي قرآن کريم به زبان فارسي

·               تحليل و بررسي ديدگاهها و مواضع در باب آيه تطهير