تفسير تطبيقي آيات ولايت ـ درس سوم (1): بررسي آيه اولي الامر

«الْأَئِمَّةَ مِنْ وُلْدِ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ، إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ: اولي الامر پيشوايان از فرزندان علي و فاطمه تا روز قيامت اند.»تفسير العياشي، ج1، ص 410

امام باقرg: تفسير اولي الامر به اهل بيت پيامبر:

«وَ هُمُ‏ الْمَعْصُومُونَ‏ الْمُطَهَّرُونَ‏ الَّذِينَ لَا يُذْنِبُونَ وَ لَا يَعْصُون‏... وَ لَا يُفَارِقُونَ الْقُرْآنَ وَ لَا يُفَارِقُهُم: آنان معصومان پاکندَ مرتکب گناه نمي شوند و معصيت نمي کنند...؛ از قرآن جدا نمي شوند و قرآن از آنان جدا  نمي شود. ‏» صدوق، عيون اخبار الرضا، ج1، ص 230

2. اولي الامر و اوصاف ويژه

الف) اولي الامر مقرون به کتاب خدا و حکمتند.

آنان همان «آل ابراهيم» هستند.

ب) خدا ولايت ايشان را در آيه 55/مائده معرفي کرده است.

راوي: به امام صادق گفتم:آيا اطاعت از اوصيا واجب است؟ فرمود: آري خداوند درباره ايشان فرمود: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ‏ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...» و خدا در مورد ايشان فرمود: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُون‏» وليّ شما تنها خدا و پيامبر و مؤمناني هستند که نماز به پا مي دارند و در حال رکوع زکات مي دهند.

ج) اولي الامر در رديف خدا و پيامبر

امام رضا: «فَمَا رَضِيَهُ‏ لِنَفْسِهِ‏ وَ لِرَسُولِهِ رَضِيَهُ لَهُمْ وَ كَذَلِكَ الْفَيْ‏ءُ مَا رَضِيَهُ مِنْهُ لِنَفْسِهِ وَ لِنَبِيِّهِ رَضِيَهُ لِذِي الْقُرْبَى كَمَا أَجْرَاهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ فَبَدَأَ بِنَفْسِهِ جَلَّ جَلَالُهُ ثُمَّ بِرَسُولِهِ ثُمَّ بِهِمْ وَ قَرَنَ سَهْمَهُمْ بِسَهْمِ اللَّهِ وَ سَهْمِ رَسُولِهِ وَ كَذَلِكَ فِي الطَّاعَةِ قَالَ- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ‏ فَبَدَأَ بِنَفْسِهِ ثُمَّ بِرَسُولِهِ ثُمَّ بِأَهْلِ بَيْتِه‏»

4. پيوند اولي الامر با اوصاف عترت

اولي الامر در روايات با اوصاف ديگر عترت به وسيله احاديث ثقلين، غدير خم، حديث کسا و نجوم پيوند خورده و تفسير شده است.

فرمايش امام صادقg به يکي از يارانش: «إنكم‏ أخذتم‏ هذا الأمر من جذوه‏ يعني من أصله عن قول الله «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي‏ الْأَمْرِ مِنْكُمْ» و من قول رسول اللهs: ما إن تمسكتم به لن تضلوا، لا من قول فلان و لا من قول فلان‏»

ابوبصير: از امام صادقg درباره آيه «أَطيعُوا اللَّهَ‏ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُم» پرسيدم: فرمود: (اولي الامر) درباره علي بن ابي طالب و حسن و حسين است، گفتم: مردم مي گويند چرا نام علي و اهل بيت ايشان در کتاب خدا نيست؟ فرمود: به آنان بگو: نماز بر رسول خدا نازل شد، ولي خداوند رکعات آن را در کتابش نياورد، ...اين آيه نيز درباره علي و حسن و حسين نازل شد و رسول خدا آن را تفسير کرد و درباره علي فرمود: هر کس من مولاي اويم، علي هم مولاي اوست. و فرمود: شما را به کتاب خدا و اهل بيتم سفارش مي کنم....

فرمودند: «گواهي به وحدانيت خدا و ايمان به رسالت محمد و اقرار به آنچه از جانب خداود آورده و حق زکات در اموال و ولايت آل محمد که خداوند به آن دستورداده است».

عرض کردم: آيا در ميان ساير امور در امر ولايت، برتري شناخته شده اي هست براي کسي که آن را بگيرد.

فرمود: «قَالَ نَعَمْ قَالَ‏ اللَّهُ‏ عَزَّ وَ جَلَّ- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ‏ وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ‏ مَاتَ‏ وَ لَا يَعْرِفُ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّة .... وَ هَكَذَا يَكُونُ‏ الْأَمْرُ- وَ الْأَرْضُ لَا تَكُونُ إِلَّا بِإِمَامٍ وَ مَنْ مَاتَ لَا يَعْرِفُ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّة....»

بنابر اين هر کس امام زمانش را نشناسد، با مرگ جاهلي از دنيا رفته است.

5. اولي الامر مرجع حل اختلافها

امام باقرg: «فَإِنْ‏ خِفْتُمْ‏ تَنَازُعاً فِي أَمْرٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ كَذَا نَزَلَتْ وَ كَيْفَ‏ يَأْمُرُهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِطَاعَةِ وُلَاةِ الْأَمْرِ وَ يُرَخِّصُ فِي مُنَازَعَتِهِمْ إِنَّمَا قِيلَ ذَلِكَ لِلْمَأْمُورِينَ الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ- أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ‏» چگونه ممکن است خداوند به اطاعت اولي الامر فرمان دهد ولي منازعه ي ايشان را جايز شمرد؟

نتيجه: در نزاع با اهل سنت در تشخيص اولي الامر  مراجعه به قرآن وسنت

 قرآن و سنت، اولي الامر را معصوم معرفي مي کنند.

مجموع آيات و روايات: خدا نسلي از آل براهيم را گزينش کرده (به دعاي حضرت ابراهيم) = بر اساس توحيد باوري

«إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ: آل عمران/33»

انتخاب: آدم و نوح ـ آل ابراهيم و آل عمران

 •علت وجوب اطاعت مطلق از اين خاندان: زيرا خداوند به آنان کتاب و حکمت و ملک عظيم داد.