تفسير تطبيقي آيات ولايت ـ درس چهارم : آيه (تبليغ) عصمت

1. خدا چند سال پيش از اين آيه به پيامبر فرمود: «فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ *إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ: 95/ حجر» آنچه را که مأموري آشکار ساز و از مشرکان رو مگردان. ما تو را از مسخره کنندگان کفايت مي کنيم.

2. در سالهاي رسالت پيامبر هيچگاه خبري را پنهان نکرد.

5. دل نگراني و بيم رسول خدا از تبليغ پيام آيه

نوع پيام نشان مي دهد که پيامبر دل نگران بودند. لذا خدا وعده ي حفظ داد: «وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ»

شيعه: ابلاغ امامت امام علي امکان داشت با ترديد و انکار و تکذيب روبرو شود.

اهل سنت: در پي شأن نزول هايي که همراه با دل نگراني پيامبر باشد.

1. آنچه پيامبر مأمور به ابلاغ آن بود از شئون رسالت ايشان به شمار مي آمد. زيرا خدا فرمود: «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ...»

2. حکم آنقدر مهم بود که اگر ابلاغ نمي شد، گويا اصل دين و مقصود دين بي نتيجه مانده است.

3. مأموريت پيامبر براي پيامي بوده که دل نگراني از تبليغ آن داشته است.

4. مخالفان اين پيام، کافر محسوب شده و خدا آنان را هدايت نمي کند.

نکات: 1. عدم ارتباط مفاد آيه با اهل کتاب

آيات قبل و بعد درباره ي اهل کتاب است و اين آيه ارتباطي با اهل کتاب ندارد.

مائده/66: وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ.

مائده/68: قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى‏ شَيْ‏ءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ.

علت عدم ارتباط آيه با اهل کتاب: عبارت «وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ»؛ حکم، امر مهمي بوده که بيم خطر براي جان پيامبر يا دين مي رفته، در حاليکه در آن زمان اهل کتاب در وضعيتي نبودند که دين را به خطر بياندازند. زيرا:

1. مسأله يهود و نصارا سال ده هجري تمام شده بود. (يا تسليم شده و جزيه مي پرداختند يا تبعيد شده بودند).

2. نزول سوره مائده اواخر عمر پيامبر بود که مسلمانان در اوج عظمت بودند و اهل کتاب برکنار بودند.

3. در اين آيات تکليف طاقت فرسايي براي اهل کتاب نبود که خطري متوجه پيامبر شود، پس سياق آيات متفاوت است.

2. تهديد از ناحيه کفار و مشرکان

مثل: «مُعَلَّمٌ‏ مَجْنُون‏» «َ إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ» «شاعِرٌ نَتَرَبَّصُ‏ بِهِ‏ رَيْبَ‏ الْمَنُون‏» ... که اين بيانات و نقشه ها تازگي نداشت.

3. تهديد و خطر منافقان

هنوز تعاليم اسلام در افراد تازه مسلمان رسوخ نکرده بود.

احتمال داشت منافقان با انکار حکم تبليغي پيامبر به تازه مسلمانان القا کنند که پيامبر اين حکم را از خود صادر کرده نه اينکه حکم الهي باشد.

نتيجه: جا افتادن اين شبهه ها مي تواند رسالت پيامبر را ناکام بگذارد. لذا خدا از پيامبر مي خواهد که امر ولايت را براي مردم تشريح کند. «فامر الله محمد ان يفسر لهم الولاية کما فسر لهم الصلاة و الزکاة و الصوم و الحج»