تفسير قرآن 2ـ درس سوم: ادامه آيات 1 سوره نساء

يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثِيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً (1) الميزان

1. اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ

بنابر ظاهر: «عطف ارحام بر الله» صحيح است. (تقواي الهي و تقواي ارحام را پيشه کنيد).

2.وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ

عطف ارحام بر «به»: اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِيتَسائَلُونَ الْأَرْحامَ (بترسيد از خدايي که همديگر را به ارحام قسم مي دهيد).

3.اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِالْأَرْحامِ

عطف بر ضمير «هاء» در «به»: (بترسيد از خدايي که همديگر را به ارحام قسم مي دهيد).

قاعده صحت عطف: بايد معطوف بتواند جاي معطوف عليه قرار بگيرد. (ممکن است محذوفي «عائد صله» در تقدير بگيريم «اگر عائد صله مفعول به باشد، جايز الحذف است»).

اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَهُبِالْأَرْحامِ :معنا ضعيف است. بترسيد از خدايي که او را بوسيله ي (با قسم به) ارحام از همديگر درخواست مي کنيد. (دور از ادب قرآن کريم).

«وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ» مقيد (تضييق)

«يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثِيراً وَ نِساءً» اطلاق (توسعه)  تقييد بعد از اطلاق (تضييق بعد از توسعه)

معنا: «از خدا بترسيد از اين جهت كه رب شما است و از اين جهت كه شما را خلق كرده و همه شما (افراد بشر) را از يك سنخ قرار داده، سنخ و ماده‏اى كه در همه افرادتان محفوظ است و همه شما را از ماده‏اى آفريده كه در تمامى افرادتان محفوظ است، و با تكثر شما متكثر مى‏شود، آن سنخ واحده و آن ماده محفوظه اين است كه همه شما در مساله نوعيت و جوهره ذات انسانيد».

علت تکرار تقوا: توجه به اهميت ارحام

رحم: عضو دروني زن که جايگاه نطفه و پرورش بچه است.

استعمال در قرابت به دليل رابطه ظرف و مظروف (رحم: قريب، ارحام: قرابت)

اهميت قرآن به رحم: اجتماع کوچک. قوم: اجتماع بزرگتر. فرد: حقيقت داراي اثر

توجه به امر مجتمع در آيات: