تفسير تطبيقي آيات ولايت ـ درس دوم (1): بررسي تطبيقي آيات ولايت

•قرآن، تفسير و تبيين آيات را به عهده رسول نهاده و قول ايشان را حجت دانسته است.

•بعد از رسول نوبت به اهل بيت رسيده و قول آنان نيز حجت مي باشد.

•روايات شيعي با سند صحيح آيات ولايت را تفسير کرده و آن را مربوط به غدير خم دانسته که پيامبر مأمور به ابلاغ آن گرديد.

•کليني با سند صحيح از امام باقر عليه السلام: «أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ- إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ فَرَضَ‏ وَلَايَةَ أُولِي الْأَمْرِ فَلَمْ يَدْرُوا مَا هِيَ؟ فَأَمَرَ اللَّهُ مُحَمَّداً ص أَنْ يُفَسِّرَ لَهُمُ الْوَلَايَةَ كَمَا فَسَّرَ لَهُمُ الصَّلَاةَ وَ الزَّكَاةَ وَ الصَّوْمَ وَ الْحَجَّ، فَلَمَّا أَتَاهُ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ ضَاقَ بِذَلِكَ صَدْرُ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ تَخَوَّفَ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنْ دِينِهِمْ وَ أَنْ يُكَذِّبُوهُ فَضَاقَ صَدْرُهُ وَ رَاجَعَ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ؛ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ- يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ‏ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ‏ _ فَصَدَعَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ فَقَامَ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ ع يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ فَنَادَى الصَّلَاةَ جَامِعَةً وَ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِب».(صدع: روشن و آشکار ساخت).

•«چون آيه «إِنَّما وَلِيُّكُمُ‏ اللَّهُ‏ وَ ...» نازل شد، بر پيامبر گران آمد و نگران بود قريش ايشان را تکذيب کنند، پس خداوند چنين نازل کرد: «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ‏ ما أُنْزِلَ‏ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّك...» آنگاه حضرت در روز غدير خم به اين امر پرداخت و آن را ابلاغ کرد.

•شواهد روايي اهل سنت:

«اي مردم علي بن ابي طالب ولي شما پس از خدا و رسول او است...، خداوند در اين باره چنين نازل کرده است: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ‏ اللَّهُ‏ وَ رَسُولُهُ‏ وَ الَّذينَ آمَنُوا...»

•سه نوع تلقي: 1. پذيرش روايات شأن نزول 2. عدم پذيرش آن 3. چگونگي الغاي خصوصيت از مورد شأن نزول

گروه اول: پذيرش شأن نزول بدون الغاي خصوصيت

•پذيرش احاديث تصدق انگشتر از سوي امام علي، بدون الغاي خصوصيت: حمل آيات ولايت تنها بر مورد نزول

•ريشه: عصر صحابه؛ کسي منکر آن نبوده و با الغاي خصوصيت به ديگران آن را تعميم نداده بودند.

•عصر تابعين؛ مورد پذيرش برخي

•ابوبکر احمد رازي: 370ق؛ ضمن تطبيق آيه بر شأن نزول، به اشکالات تطبيقي پاسخ مي دهد. «از مجاهد، سدي، ابي جعفر، عتبةبن ابي حکيم، روايت شده که اين آيه در مورد علي بن ابي طالبg در حين تصدق انگشتر در حال رکوع، نازل شده است...»

•الکيا الطبري، م504ق

•مبناي ايشان جواز اعطاي صدقه در حال نماز است.