عقايد خاصه ـ درس دوم: درس
درباره سایت
آخرین مطالب
- درس 3. تفسیر موضوعی 1. (خداشناسی) آشنایی با روشهای بررسی آیات
- درس 4. تفسیر موضوعی 1. (خداشناسی) براهین اثبات وجود خداوند
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (1)
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (2)
- موضوعات پایان نامه تفسیری حدیثی (3)
- موضوعات پايان نامه تفسيري ـ حديثي (1)
- موضوعات پايان نامه تفسيري ـ حديثي (2)
- موضوعات پايان نامه تفسيري حديثي (3)
- عقايد خاصه1 ـ ادبيات عرب ـ درس نهم: تقيه
- عقايد خاصه1 ـ ادبيات عرب ـ درس دهم: منع از غلو و اجتهاد
امکانات وب
سوره آل عمران از تفاسير
نمونه: آية الله ناصر مکارم شيرازي، ق14، (فارسي)
روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن: حسين بن علي ابوالفتوح رازي، ق6، (فارسي قديم)
تبيان: محمد بن حسن طوسي، ق5 (عربي)
مجمع البيان: فضل بن حسن طبرسي، ق6 (عربي)
کشاف: محمود زمخشري، ق 6 (عربي)
جوامع الجامع: فضل بن حسن طبرسي، ق6 (عربي)
صافي: محمد فيض کاشاني، ق 11 (عربي)
کنز الدقائق: محمد قمي مشهدي، ق 12 (عربي)
الميزان: محمد حسين طباطبايي، ق14 (عربي)
مخزن العرفان: نصرت بيگم امين، ق 14، (فارسي)
عاملي: ابراهيم عاملي، ق 14، (فارسي)
کاشف: محمد جواد مغنيه، ق 15، (عربي)
معرفي تفسير تفسير روض الجنان و روح الجنان
•« تفسير ابو الفتوح رازى» تاليف ابو الفتوح رازى، از متكلمان اماميه در سده ششم هجرى، تفسير شيعى به فارسى است. (متولد 470 ق در شهر رى، وفات وي 554 ق)
•تأليف: 510 تا 533 ق يا اندكى پس از آن بوده نگارش اين اثر در ميانسالى
•مقدمهاى كوتاه در معانى و اقسام قرآن و بحثى در معناى تفسير و تأويل و استعاذه
•آيه يا آياتى از هر سوره به ترتيب از فاتحه تا ناس را به صورت زيرنويس و لفظ به لفظ به فارسى آورده
•ذكر بخشهاى كوتاهى از آيات، به تفسير و شرح لغوى و صرفى و نحوى و فقهى و كلامى آن پرداخته
•اقوال و آراى مفسران و نحويان و لغويان و فقها و متكلمان را با استفاده از منابع متقدم ذكر كرده
•اشارههاى تاريخى و قصص و حكايات و تمثيلات و مباحث فقهى
•مباحث تكرارى در آيات به موارد قبلى ارجاع شده
•مباحث ذوقى و ادبى و عرفانى هم بيش و كم در خلال بخشهاى تفسيرى مطرح شده
معرفي تفسير نمونه
•جمع آوري: آيتالله مكارم شيرازى و گروهى از دانشمندان حوزه علميه قم، حجج اسلام محمدرضا آشتيانى، محمدجعفر امامى، عبدالرسول حسنى، سيد حسن شجاعى، محمود عبداللهى، محسن قرائتى، محمد محمدى اشتهاردى و شهيد سيد نورالله طباطبايىنژاد
•27 جلد، مناسب با نيازها و پرسشهاى عصر، بيان پيام قرآن با زبان روز، پرهيز از مباحث فني و کلاسيک ادبي
1. بيان نكات كلى و عام در هر سوره
2. اشاره به سبك و سياق و موضوعات مهم
3. مضمون آيه پرداخته و با روش بيانى و تحليلى در تفسير
4. بيان مسايل اجتماعى و پاسخ به شبهات
5. تفسير علمي معاصر: انطباق آياتى كه مربوط به آفرينش انسان، حيوان و جهان طبيعت است و يا اشارههايى به نظريات و اكتشافات جديد دارد.
حيات علمي آية الله مکارم شيرازي
•متولد 1345 ق، شيراز
حيات علمى
•آغاز دروس در حدود 14 سالگى در مدرسه« آقا باباخان» شيراز
•آغاز دروس صرف، نحو، منطق، بيان و بديع و شروع فقه و اصول و اتمام دروس مقدماتى و سطح متوسط و عالى را در مدتى نزديك به چهار سال
•در سن 18 سالگى وارد حوزه علميه قم
• قريب پنج سال از جلسات علمى و درس اساتيد بزرگ آن زمان مانند حضرت آ يتاللهالعظمى بروجردى و ...
•در سال 1369 ق، وارد حوزه علميه نجف اشرف شده و از دروس آيات عظام آقاى حكيم، آقاى خوئى، آقاى عبدالهادى شيرازى و ...
•در سن 24 سالگى به اخذ اجازه اجتهاد مطلق از محضر دو نفر از آيات بزرگ نجف
•بازگشت به ايران ماه شعبان 1370 ق
•تأليف كتاب از آغاز دوران جوانى در رشتههاى مختلف عقايد، معارف اسلامى، ولايت،تفسير، فقه و اصول
سوره آل عمران
•مدني، 200 آيه
•پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله: من قرء سورة آل عمران اعطى بكلّ آية منها امانا على جسر جهنّم: «هر كس سوره آل عمران را بخواند به تعداد آيات آن، امانى بر پل دوزخ به او مىدهند».
•محتواى سوره:
1- شامل توحيد و صفات خداوند و معاد و معارف اسلامى
2- بخشي شامل جهاد و دستورات آن و حيات جاويدان شهيدان راه خدا، درس عبرت از دو غزوه بدر و احد
3- برخي احكام اسلامى در زمينه لزوم وحدت مسلمين، خانه كعبه، فريضه حج، امر بمعروف و نهى از منكر، تولى و تبرى، امانت، انفاق در راه خدا، ترك دروغ، مقاومت و پايمردى در مقابل دشمن و صبر و شكيبايى در مقابل مشكلات و آزمايشهاى مختلف الهى و ذكر خداوند در هر حال
4- بخشى از تاريخ انبياء از جمله آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و ساير انبياء عليهم السّلام و داستان مريم
شأن نزول:
•هشتاد و چند آيه از اين سوره درباره فرستادگان و مسيحيان نجران
•فرستادگان شصت نفر بودند كه چهارده نفر آنان از اشراف و برجستگان نجران محسوب مىشدند، سه نفر از اين چهارده نفر سمت رياست داشتند و مسيحيان آن سامان در كارها و مشكلات خود به آن سه نفر مراجعه مىكردند.
•اين گروه شصت نفرى در لباس مردان قبيله بنى كعب به مدينه آمدند و به مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وارد شدند، موقعى كه آنها وارد مسجد شدند، هنگام نمازشان بود، طبق مراسم خود، ناقوس را نواختند و مشغول نماز شدند. پس از نماز «عاقب» و «سيد» كه اولى امير و رئيس قوم خود محسوب مىشد و ديگرى سرپرست تشريفات و تنظيم برنامه سفر و مورد اعتماد مسيحيان بود خدمت پيامبر رسيدند و با او آغاز سخن كردند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به آنها پيشنهاد كرد: به آيين اسلام در آييد و در پيشگاه خداوند تسليم گرديد.
•عاقب و سيد گفتند: ما پيش از تو اسلام آورده و تسليم خداوند شدهايم!
•پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: شما چگونه بر آيين حق هستيد، با اينكه اعمالتان حاكى از اين است كه تسليم خداوند نيستيد، چه اينكه براى خدا فرزند قائليد و عيسى را پسر خدا مىدانيد، و صليب را عبادت و پرستش مىكنيد و گوشت خوك مىخوريد، با اين كه تمام اين امور مخالف آيين حق است!
•عاقب و سيد گفتند: اگر عيسى پسر خدا نيست، پس پدرش كه بوده است؟
•پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: آيا شما قبول داريد كه هر پسرى شباهتى به پدر خود دارد؟ گفتند آرى. فرمود: آيا اينطور نيست كه خداى ما به هر چيزى، احاطه دارد و قيوم است و روزى موجودات با اوست، گفتند: آرى، همين طور است، فرمود: آيا عيسى اين اوصاف را داشت، گفتند: نه.
•فرمود: آيا چنين نيست كه عيسى را مادرش مانند ساير كودكان در رحم حمل كرد، و بعد همچون مادرهاى ديگر، او را به دنيا آورد؟ و عيسى پس از ولادت، چون اطفال ديگر غذا مىخورد! گفتند:آرى چنين بود.
•فرمود: پس چگونه عيسى پسر خداست با اين كه هيچ گونه شباهتى به پدرش ندارد؟!
•سخن كه به اينجا رسيد، همگى خاموش شدند، در اين هنگام، هشتاد و چند آيه از اوايل اين سوره براى توضيح معارف و برنامههاى اسلام نازل گرديد.
1. الم
•1ـ " الف- لام- ميم" (الم).
•دكتر رشاد: قرآن مجيد 114 سوره: 86 سوره در مكه نازل گرديده و 28 سوره در مدينه،
• از ميان مجموع سورههاى قرآن 29 سوره است كه در آغاز آنها" حروف مقطعه" آمده است.
• حروف مقطعه نصف حروف بيست و هشتگانه الفباى عربى را تشكيل مىدهد
•حروف مقطعه«حروف نورانى»: (ا- ح- ر- س- ص- ط- ع- ق- ك- ل- م- ن- ه- ى)
2ـ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوم: معبودى جز خداوندِ يگانه زنده و پايدار و نگهدارنده، نيست.
•روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن: ابوالفتوح رازى، حسين بن على
•تاريخ وفات پديدآور: 556 ه. ق، زبان: فارسى، متون كهن
•مصحح: ناصح، محمدمهدى، مصحح: ياحقى، محمدجعفر
•موضوع: كلامى شيعى- اجتهادى- هدايتى و تربيتى- تعداد جلد: 20
•ناشر: آستان قدس رضوى، بنياد پژوهشهاى اسلامى
•اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوم: اللّه: مبتدا = مرفوع، لا إِلهَ إِلَّا هُوَ: خبر، الْحَيُّ الْقَيُّومُ، صفت.
3ـ نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيل
كتاب را بحق بر تو نازل كرد، كه با نشانههاى كتب پيشين، منطبق است؛ و «تورات» و «انجيل» را.
كتاب را بحق بر تو نازل كرد، كه با نشانههاى كتب پيشين، منطبق است؛ و «تورات» و «انجيل» را.
•نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِ
•نَزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابُ بِالْحَقِ؛ به تخفيف: فعل لازم، کتابُ: فاعل: (کتاب «قرآن» نازل شد = خداى تعالى آيت از پس آيت و سورت از پس سورت فرستاد).
•نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِ؛ نَزَّلَ: باب تفعيل: تكثير فعل، «كتاب»: قرآن. بِالْحَقِ، بدرستى و راستى.
•مُصَدِّقاً، به راست دارنده، حال از مفعول: منصوب.
•لِما بَيْنَ يَدَيْهِ، آن را كه پيش اوست از كتابها و پيامبران و شرايع ايشان.
•وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ: «انزال» نزول دفعي: آن كتابها (تورات و انجيل) به يك بار فرود آمد.
•نَزَّلَ، «تنزيل»: نزول تدريجي: نزول قرآن
•اصل «توريت» نزد بصريان «و ورية» بوده (بر وزن فوعله) «واو» اوّل را «تا» كردند، و «يا»ى مفتوحة را «الف» كردند توراة گشت، و در كتابت «يا» نوشتند، تا دانند كه اصل او «يا» بوده است.
4ـ مِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقام
پيش از آن، براى هدايت مردم فرستاد؛ و (نيز) كتابى كه حق را از باطل مشخّص مىسازد، نازل كرد؛ كسانى كه به آيات خدا كافر شدند، كيفر شديدى دارند؛ و خداوند (براى كيفرِ بدكاران و كافران لجوج،) توانا و صاحب انتقام است.
مِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنَّاسِ:
•«هُدىً»: صفت توريت و انجيل تثنيه نيامد، زيرا مصدر است و تثنيه و جمع ندارد.
حال: محلا منصوب.
•«هدى»: حمل بر بيان و بر لطف.
•گفتهاند: مصدر است به معنى اسم فاعل = هادى، كما قال تعالى: إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً ...، اى غايرا.(ملک/30)
وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ:
•«فرقان» مصدر مثل: سبحان و غفران و قربان، مراد اسم فاعل است براى مبالغه مصدر آورد، يعنى بسيار جداکننده حقّ از باطل.
•سدّى: در كلام تقديم و تأخيرى هست، و انزل التورية و الانجيل و الفرقان هدى للنّاس
«هدى» حال از هر سه كتاب.
•گفتهاند: مراد نصرت است به فرقان، براى آن كه نصرت از آسمان آيد و بين حق و باطل، مؤمن و کافر را جدا کند.
•إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ:
تهديد خدا به کافران به عذاب سخت اگر در آيات الهي تفکر نکرده و از آن بهره مند نشوند.
•وَ اللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقامٍ:
اصرار کافران بر کفر موجب عجز خدا نمي شود، زيرا خدا غالب است و در عقاب عجله نمي کند تا مردم به تکليف عمل کنند و بر اساس استحقاق، از ايشان انتقام مي گيرد.
نكته ها از تفسير نمونه:
1-«حق»: «مطابقت و هماهنگى»
•به آنچه با واقعيت موجود تطبيق پيدا مىكند، حق گفته مىشود.
• به خداوند «حق» مىگويند به خاطر آن است كه ذات مقدس او بزرگترين واقعيت غير قابل انكار در عالم هستى است، (حق يعنى موضوع ثابت و پابرجايى كه باطل به آن راه ندارد).
•باء «بالحق»: مصاحبت =اى پيامبر! خداوند، قرآن را كه همراه با نشانههاى واقعيت است بر تو فرو فرستاد.
2- «تورات»: عبرى «شريعت و قانون»
•در اصطلاح به كتابى گفته شده كه از طرف خداوند بر موسى بن عمران ع نازل گرديد.
•«تورات»: گاهى به مجموعه كتب «عهد عتيق» و گاهى به «اسفار پنجگانه» آن نيز گفته مىشود.
•مجموعه كتب يهود كه «عهد عتيق» ناميده شده، مركب از تورات و چندين كتاب ديگر مىباشد.
• تورات داراى پنج بخش است كه به نامهاى: سفر پيدايش، سفر خروج، سفر لاويان، سفر اعداد، و سفر تثنيه ناميده شده است، اين قسمت از كتب عهد قديم، شرح پيدايش جهان و انسان و مخلوقات ديگر و قسمتى از زندگى انبياء پيشين و موسى بن عمران و بنى اسرائيل و احكام اين آيين مىباشد.
•كتب ديگر اين مجموعه نوشتههاى مورخان بعد از موسى عليه السلام است که شامل شرح حالات پيامبران و ملوك و پادشاهان و اقوامى است كه بعد از موسى بن عمران به وجود آمدهاند.
•اصل اسفار پنجگانه تورات، آسماني است و ساير کتب آسماني نيستند، (خود يهود نيز ادعاي آسماني بودن ساير بخشهاي کتاب را ندارند).
•«زبور» داوود = «مزامير» نيز شرح مناجاتها و اندرزهاى داوود است. (آسماني نيست).
•اسفار پنجگانه تورات کنوني: قرائن نشان مىدهد اينها كتب آسمانى نيستند، بلكه كتابهاى تاريخى هستند كه بعد از موسى بن عمران نوشته شده است.
دلايل: شامل شرح وفات موسى عليه السلام و چگونگى تدفين او و پارهاى از حوادث بعد از وفات موسى.
•آخرين فصل سفر پنجم (سفر تثنيه) ثابت مىكند كه اين كتاب، بعد از وفات موسى بن عمران به نوشته شده است.
•محتويات اين كتب آميخته با خرافات فراوان و نسبتهاى ناروا به پيامبران الهى و بعضى سخنان كودكانه مىباشد.
•شواهد تاريخى نشان مىدهد كه تورات اصلى از ميان رفت و بعدا پيروان موسى بن عمران، اين كتابها را به رشته تحرير در آوردند.
3- انجيل: يونانى = بشارت يا آموزش جديد
•نام كتابى است كه بر حضرت عيسى ع نازل شده است.
•قرآن هر جا كه از كتاب عيسى ع نام برده «انجيل» را به صورت مفرد آورده است، و نزول آن را از طرف خدا معرفى مىكند، بنابراين اناجيل بسيارى كه بين مسيحيان متداول است، حتى معروفترين آنها يعنى انجيلهاى چهارگانه (لوقا، مرقس، متى و يوحنا) وحى الهى نيستند.
•خود مسيحيان نيز انكار نمىكنند كه انجيلهاى موجود، به دست شاگردان، يا شاگرد شاگردان حضرت مسيح ع و مدتها بعد از او نوشته شده است، منتها آنان ادعا مىكنند كه شاگردان مسيح، اين اناجيل را با الهام الهى نوشتهاند.
5ـ إِنَّ اللَّهَ لا يَخْفى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ.
«هيچ چيز در زمين و آسمان بر خدا مخفى نمىماند»
«هيچ چيز در زمين و آسمان بر خدا مخفى نمىماند»
•او در همه جا حاضر و ناظر است.
• به حكم اين كه وجودش نامحدود است جايى از او خالى نيست و به ما از خود ما نزديكتر است.
• بنابراين در عين اينكه مكانى ندارد به همه چيز احاطه دارد.
•اين احاطه به معنى علم و آگاهى او بر همه چيز است.
6ـ هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيم: او كسى است كه شما را در رحمِ (مادران)، آن چنان كه مىخواهد تصوير مىكند. معبودى جز خداوندِ توانا و حكيم، نيست.
•
•صورت بندي انسان در شکم مادر و محيط تاريک از امور عجيب و بديع است.
•صورت بندي در ابعاد مختلف از قبيل شکل و جنسيت و استعدادهاي مختلف و ... وجود دارد.
•بنابراين هيچ معبودي جز او شايسته ي پرستش نمي باشد.
برچسب:
نویسنده: بهراد پارسامنش